ارزشیابی چیست ؟

ارزشیابی چیست ؟

و معلم چه باید بکند ؟

تعریف ارزش یابی :

ارزش یابی از پیشرفت تحصیلی دانش آموزان را (( فرآیند جمع آوری اطلاعات از آموخته های دانش آموزان و قضاوت در مورد حدود آموخته ها )) تعریف کرده اند . بنابراین ، اولا ارزش یابی یک فرایند است و نه فراورده و می دانیم هر فرایندی زمان بر است در حالی که امتحانهای مرسوم و سنتی چنین ویژگی ای ندارند .

چه چیز ارزش یابی  می شود ؟

در فرایند ارزش یابی یک مجموعه اطلاعات جمع آوری می شود که از کلیه ی آموخته های دانش آموز است.

آموزش دانستنی های ضروری .

کسب مهارت های ضروری .

پرورش نگرش های ضروری

آموخته ها در سه حیطه ی دانش ، مهارت و نگرش است ، و معلم در ارزشیابی باید لزوما آنچه را دانش آموز در این سه حیطه فرا گرفته است ، ارزشیابی کند .

چگونه ارزش یابی می شود ؟

در عمل ، فرایند جمع آوری این اطلاعات از طریق ارزش یابی های مستمر و ارزش یابی های پایانی امکان پذیر است . همه ی معلمان منظور و هدف ارزش یابی پایانی را به خوبی می دانند و تقریبا تعریف یکسانی برای آن دارند ، ولی ارزش یابی تدریجی و مستمر چندان ملموس نیست .

اهمیت ارزش یابی مستمر در فرایند آموزش

ارزش یابی مستمر در فرایند آموزش نقش مهمی ایفا می کند ؛ در هر مرحله ، معلم باید آموزش را از جایی شروع کند که دانش آموز از نظر مهارت ، نگرش و دانش در آن جا قرار دارد . اگر معلم این نکته ی مهم را در آموزش قبول داشته باشد ، باید فرصت هایی ایجاد کند که از طریق آن بتواند وضعیت فعلی دانش آموز را از نظر مهارت ، نگرش و دانش به درستی شناسایی کند .

موارد زیر ، اهمیت امتحان تدریجی را به خوبی روشن می کند :

1-    ارزش یابی مستمر بازخورد مناسبی به معلم می دهد تا بتواند فعالیت هایی طراحی کند که با سطح دانش ، نگرش و مهارت های دانش آموزان تناسب داشته باشد .

2-    به طور طبیعی ، نوع عملکرد دانش آموزان در فعالیت های گوناگون یکسان نیست ، به این دلیل ، معلم باید به طور منظم دانش آموزان را در فعالیت های گوناگون زیر نظر بگیرد تا عواملی را که مانع پیشرفت آنان است ، شناسایی کند .

3-    معلم خود در یک فرآیند تجربه اندوزی قرار می گیرد ؛ از طریق این نوع ارزش یابی ها معلم می تواند علایق دانش آموزان را شناسایی کند ، سطح فعالیت ها ( سادگی یا دشواری آن ها ) و نیز مفاهیم را به درستی بسنجد .

4-    از طریق ارزش یابی های متناوبی که معلم انجام می دهد و یادداشت هایی که بر می دارد ، اطلاعات کافی برای سنجش یک دانش آموز جمع آوری می کند .

5-    ارزش یابی مستمر به هیچ وجه نباید به رتبه بندی و دسته بندی دانش آموزان بیانجامد .

6-    باید بین ارزشیابی به هدف نمره دادن به دانش آموز و ارزش یابی به هدف ارزشیابی ، قضاوت و استفاده از اطلاعات در امر آموزش و طراحی مراحل بعدی آموزش خود تفاوت اساسی قائل شویم .

بر این نکته تاکید می کنیم که باید از متهم کردن کودک به ناتوانی جدا خودداری کرد ؛ زیرا :

حاصل امتحان تدریجی باید این سوال را در مقابل معلم قرار دهد که : (( این کودک فعلا در کجا قرار دارد و من برای پیشرفت او چه کاری می توانم بکنم ؟ ))

روش علمی ارزشیابی مستمر :

گفتیم که ارزشیابی مستمر عبارت است از ارزش یابی معلم از دانش آموز بر اساس فعالیتهایی که او در کلاس یا خارج از کلاس و در طی یک دوره آموزشی انجام می دهد .

یکی از هدفهای اصلی ارزشیابی مستمر این است که معلم دریابد نقاط ضعف و قوت دانش آموز چیشت و به چه کمکی احتیاج دارد تا براساس آن مراحل بعدی تدریس خود را طراحی و تنظیم کند .

ادامه دارد .......

با احترام سرگروه پایه پنجم ناحيه 2 تبريز  - سلطاني

ارزشیابی آموزشی

گفتم آخر آئینه از بهر چیست ؟     تا بداند هرکسی کو چیست ؟ کیست ؟  ( مولوی )

ارزشیابی آموزشی ، آیینه ای فراهم می آورد تا تصمیم گیران و دست اندر کاران فعالیتهای آموزشی تصویری از چگونگی فعالیتها به دست آورند ، با استفاده از این تصویر از نظامهای آموزشی مراقبت بیشتری به عمل آورند تا در راستای پاسخگویی به نیازهای فرد و جامعه کیفیت نظامهای آموزشی ارتقا یابد .

بنابراین ، سازوکار ارزشیابی وسیله ای است که بدون استفاده از آن ، فعالیتهای آموزشی صرفا (( رها کردن تیر در تاریکی )) خواهد بود .

ارزشیابی آموزشی کمک می کند نیازهای آموزشی شناسایی شود ، بر اساس این نیازها ، برای نظامهای درسی و آموزشی هدفگذاری شده و برنامه های آموزشی مطلوب توین شود .

چرا ارزیابی می کنیم ؟

فعالیتهای آموزشی هر کشور می توان سرمایه گذاری یک نسل برای نسل دیگر دانست (کافمن و هرمی 1374 ) هدف اصلی این سرمایه گذاری ، توسعه انسانی است به عبارت دیگر هدف فعالیتهای آموزشی رشد آگاهی و تواناییهای بالقوه انسان است .

علاوه بر آن ، بطور کلی ، آموزش وسیله ای برای شناسایی مسائل اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگی جامعه و پی

بردن به راه حلهای مناسب برای آنهاست .

نقش ارزیابی آموزشی :

در ابتدای فعالیتهای آموزشی باید به قضاوت درباره نیازها پرداخت ، این عمل را (( سنجش نیازها )) یا ارزشیابی تشخیصی می نامند .

پس از اینکه بر اساس نیازها به طراحی و برنامه ریزی نظام پرداخته شد ، باید آن را سازماندهی و سپس فرایند اجرای امور را ارزیابی کرد . نقش این نوع ارزیابی ، نظارت ( پایش )بر چگونگی انجام فعالیتهای آموزشی ، و در صورت لزوم تغییر جهت آنهاست ، این نقش را ارزیابی تکمیلی ایفا می کند .

به عبارت دیگر ، ارزیابی تکمیلی هنگامی که فعالیتها هنوز در مراحل برنامه ریزی و اجرای گامهای واسطه ای ( در فرایند بدست آوردن برونداد واسطه ای و برونداد نهایی ) است استفاده می شود .

نقش سوم ارزیابی در تعیین بازده فعالیتهای آموزشی است که طراحی یا تدوین آنها پایان یافته است و مراحل اجرایی آنها نیز به آخر رسیده است این نقش را ارزیابی پایانی بر عهده دارد .

البته نمی توان میان ارزیابی تکمیلی و ارزیابی پایانی کاملا جدایی قائل شد .

به عقیده ی استیک ( 1976 ) تمایز میان ارزیابی تکمیلی و ارزیابی پایانی در رابطه با زمان و علت ارزیابی نیست ، بلکه این تمایز فقط از نظر استفاده از نتایج ارزیابی برای تصمیم گیری های مختلف است .

رابطه ی نقش های ارزیابی با مراحل طراحی و اجرا ی برنامه :

مراحل برنامه

نقش ارزیابی

طراحی برنامه

اجرای برنامه

دستیابی به بازده برنامه

 

تشخیصی

 

تکوینی

 

پایانی

 

 

---

 

---

 

 

 

---

 

 

 

---

 

 تشخیص را در 3 مورد می توان بکار برد :

الف ) برای یک برنامه جدید که در حال تدوین است .

ب ) برنامه ای که اجرا شده و هدفهای آنها مورد تردید باشد .

ج ) برنامه ای که به پایان رسید ، و برونداد آن حاصل شده است ، اما مشخص نیست که این برونداد تا چه اندازه به نیازهای محیطی پاسخ می دهد .

لازم به ذکر است : واژه نظارت مترادف با ارزیابی تکمیلی است .

پیش فرضهایی درباره ضرورت استفاده از ارزیابی در بهبودی نظام های آموزشی :

-          در نظامهای آموزشی که ارزیابی به طور مستمر به عمل می آید که فعالیتها موفق آمیز است .

-          اگر در نظام آموزشی ارزیابی انجام نشود ، نمی توانید موفقیت را از شکست متمایز کنید .

-          اگر موفقیت را تشخیص ندهید ، نمی توانید به آن پاداش دهید .

-          اگر موفقیت را پاداش ندهید ، احتمالا تاوان شکست را می دهید .

-          اگر موفقیت را تشخیص ندهید ، نمی توانید از آن پند حاصل کنید .

-          اگر شکست را تمیز ندهید ، نمی توانید آن را تصحیح کنید .

-          اگر بوسیله ارزیابی نتایج نظامهای آموزشی را نمایان کنید ، می توانید حمایتهای لازم را به دست آورید.

آموزش عملی ارزشیابی ( تشخیصی – تکوینی – پایانی )

آموزش نهاد و گزاره :

تشخیصی :

پرسش از فعل – فاعل – جمله خبری

تکوینی :

در حین آموزش نهاد و گزاره :

جمله ای بنویسید و نهاد و گزاره را مشخص کنید .

جمله خبری است یا پرسشی ؟

در همان جمله فعل و فاعل را نشان دهید .

تفاوت فاعل با نهاد .

تفاوت فعل با گزاره

پایانی

جمله ای بنویسید که نهاد آن یک کلمه و گزاره بیش از چند کلمه باشد.

جمله ای بنویسد که نهاد آن چند کلمه باشد.

 

حل مسئله

حل مسئله

 تاثیر معلم در حل مسئله آنکه می تواند زندگی روزمره و سوالات گوناگون کودکان را از طریق رشد و پرورش مهارتهای حل مسئله در راس امور مربوط به دانش آموزان قرار دهد ، معلم است نه کتاب درسی .

 مسئله چیست و حل مسئله به چه چیزی اطلاق می شود ؟

 مسئله به موقعیتی اطلاق می شود که در آن ، فرد چیزی را طلب می کند ، ولی نمی داند که چگونه به طور مستقیم به آن دست یابد . اگر (( مسئله )) چنان شده ساده باشد که کودکان چگونگی یافتن پاسخ را بدانن یا بی درنگ آن را بیا بند در واقع نمی توان آن را مسئله نامید .

برای کسب مهارت در حل مسئله ، فرد باید تمرینهای زیادی انجام دهد . تحقیقات نشان داده است کودکانی که تعداد زیادی مسئله حل کرده اند ، در آزمونهای حل مسئله نسبت به کودکانی که تعداد کمتری مسئله حل کرده اند ، امتیازات بیشتری کسب می کند .

 چگونه می توان حل مسئله را به شیوه ی موثری آموزش داد ؟

1- راهبردهای حل مسئله را باید صراحتا آموزش داد .

2- راهبردهای گوناگون کودکان را یاری خواهد کرد .

3- کودکان را باید با مسائلی روبرو کرد که راه حل آنها روشن نیست ، آنان باید به آزمون بسیاری از راههای مختلف حل مسئله تشویق شوند .

4- پیشرفت کودکان در حل مسئله ، به میزان رشد آنها بستگی دارد ، بنابراین آنان به مسایلی که در سطوح متفاوتی از دشواری قرار دارند ، نیازمندند .

5- برای آموزش قوی حل مسئله ، باید به روشهای طبیعی و غیر رسمی متوسل شد .

بسیاری از موقعیتهای مناسب حل مسئله ، در زندگی روزمره ظاهر می شود .

 زمان :

تدریس موثر حل مسئله به زمان احتیاج دارد ، دانش آموزان باید برای (( هضم کردن )) و تفکر کافی در مورد مسئله ، یعنی زمان برای درک موضوع ، زمان برای کشف مسیر حل و زمان برای فکر کردن به جواب کاملا وقت داشته باشند .

 طرح درس :

فعالیتهای آموزش و زمان باید از طریق برنامه ریزی هماهنگ شوند تا دانش آموزان فرصت پرداختن به مسایل متعدد را داشته باشند ، راهبردهای گوناگون حل مسئله را یاد بگیرند ، آنها را تجزیه و تحلیل کنند و در مورد روشهایی که به کار برده اند ، با یکدیگر بحث کنند .

-         مسئله باید بر پایه ی علاقه مندیهای دانش آموزان یا وقایعی که در محیط اطراف آنان رخ می دهد ، باشد یا بتوانید با افزودن نام کودکان کلاستان ، آن مسئله را به یک موضوع شخصی تبدیل کنید .

-         حاوی مسایل مربوط به تخمین زدن باشد یا پاسخهای جمع و جوری نداشته باشد .

مثال : در  پنج دقیقه چند بار می توانید یک توپ را به بالا پرتاپ کنید و بگیرید ؟ در یک روز و در یک ماه چند بار ؟

-         دانش آموزان باید بتوانند ضریب دقت یک موضوع را تعیین کنند .

 تکنولوژی :

تحقیقات نشان می دهد که وقتی کودکان از ماشین حساب استفاده می کنند ، به استفاده از راهبردهای بیشتری در حل مسایل تمایل دارند.

دلیل اصلی این تمایل آن است که می توان زمانی را که صرف انجام دادن محاسبات می شود برای استفاده از راهبردهای مسئله صرف کرد . وقتی که محاسبات چندان سنگین نباشد می توان مسایل بیشتری را مورد توجه قرار داد .

برای استفاده از ماشین حساب ، موارد زیر را در نظر داشته باشید :

-         آنها توانایی کودک را در حل مسئله افزایش می دهند .

-         محاسبات  کسل کننده را حذف می کنند و اضطراب کودک را مورد ناتوانی از انجام دادن محاسبات صحیح از بین می برند .

-         باعث می شوند که زمان برای پرداختن به مسایل بیشتر شود یا زمان بیشتری برای دقیق شدن در مسایل وجود داشته باشد .

-         فرصت اندیشیدن به مسایلی را ، که پیچیدگی بیشتری دارند یا مسایلی که با داده های واقعی سروکار دارند ، فراهم می آورند .

-         سبب به وجود آمدن انگیزه و اعتماد به نفس برای حل مسایل می شوند.       

 چه راهبردهایی باید برای حل مسئله تدریس شود ؟

هیچ کس نمی تواند به موضوع حل مسئله بیندیشد ، بی آنکه سهم عظیم (( جورج پولیا )) و کتابها و مقالات بیشمار او در این زمینه را در نظر نیاورد او یک مدل چهار مرحله ای برای حل مسئله پیشنهاد می کند :

-         نخست مسئله را درک کنید

-         دوم ، نقشه ای برای حل آن طرح کنید .

-         سوم ، نقشه را اجرا کنید .

-         چهارم ، برای امتحان کردن جواب به دست آمده ، به عقب برگردید .

این مدل مبنایی برای حل مسئله تشکیل می دهد که در بیشتر کتابهای ریاضی مدارس ابتدایی مورد استفاده قرار می گیرد . بنابراین ، دانش آموزان دیدن ، طرح نقشه ، عمل و وارسی را می آموزند.

 حل مسئله : استفاده از دستورالعمل 5 مرحله ای :

برای حل یک مسئله :

1- سوال را درک کنید .

2- داده های لازم را بیابید

3- برای کاری که باید انجام دهید ، نقشه ای بکشید .

4- جواب را پیدا کنید .

5- با برگشت به عقب ، جواب را آزمایش کنید.

رضا برای پخش روزنامه های خود 79 مشتری دارد ، هریک از مشتریها ، هر دو هفته 250 تومان به او می پردازند . او یکبار 500 تومان نیز انعام گرفت کل پولی را که او به دست آورد ، چقدر است ؟

1- سوال را درک کنید.

به طور کلی رضا چقدر پول از طریق مشتریان و گرفتن انعام به دست آورده است ؟

2- داده های لازم را بیابید.

79 مشتری ، هریک 250 تومان پرداخته اند . 500 تومان هم انعام داده اند .

      3- برای کاری که باید انجام بدهید ، نقشه ای بکشید .

دو عمل لازم است ، برای پیدا کردن مقداری که رضا از طریق روزنامه ها به دست آورده است ، ضرب می کنیم ، سپس این مقدار را با انعام جمع می کنیم .

      4- جواب را پیدا کنید.

                                                 .........                  ...........

به طور کلی رضا ............ تومان به دست آورده است .

      5- با برگشت به عقب جواب خود را آزمایش کنید .

کل پولی که از بابت پخش روزنامه به دست آمده   تومان یا ......... تومان است .

............ تومان باضافه انعام  در مجموع ........ تومان است ، بنابراین جواب ، ....... تومان معقولانه به نظر می رسد .

 ارزشیابی مسئله به موارد زیر توجه داشته باشید :

-         دانش آموزان را با موقعیتهای حل مسئله روبرو کنید و واکنش آنان را زیر نظر داشته باشید .

-         با دانش آموزان گفتگو کنید .

-         دانش آموزان را ترغیب کنید تا نحوه ی حل یک مسئله را برای گروههای دیگر توضیح دهند .

-         دانش آموزان را ترغیب کنید تا نحوه ی حل مسئله را به دانش آموز دیگری یاد بدهد .

آموزش واژه آموزی به صورت تصویری و تلفیقی از هنر و بنویسیم

آموزش واژه آموزی به صورت تصویری و تلفیقی از هنر و بنویسیم

 مرحله ی اول :

هدف :

-     تقویت تخیل دانش آموزان

-     پرورش خلاقیت ذهن دانش آموزان

-     اضافه کردن گنجینه ی لغات دانش آموزان

-     شناخت استعداد ذاتی دانش آموزان

-     شناخت مشکلات روحی و روانی دانش آموزان و تلاش در رفع آن مشکلات .

 داستان نویسی :

 مرحله ی دوم :

 جمع آوری واژه ها توسط دانش آموزان ، سپس با آن کلمات داستان تخیلی می نویسند .

 هدف :

-     باروری استعداد درونی دانش آموزان

-      پرورش خلاقیت دانش آموزان

-      شناخت آرزوها و مشکلات درونی آنها

 مسابقه :

 مرحله سوم :

هدف :

-     ارزیابی توسط دانش آ»وزان

-     به نمایش در آوردن تصویرهای دانش آ»وزان                                                      

-     انتقاد مسالمت آمیز توسط یکدیگر                                                                                    

-    قبول انتقادات و تلاش در رفع اشتباهات خود

ارزشیابی تلفیقی

ارزشیابی تلفیقی :

( نگارش – املاء – هدیه های آسمانی – علوم – ریاضی – مهارتهای زندگی )

متن را با دقت بیشتری بخوانید و بعد از فهمیدن متن به سوالهای زیر پاسخ دهید.

پدر سارا 15 کیلو سبزی را به خانه آورد سارا با دیدن آنهمه سبزی گفت وای سبزی

سپس سارا گفت مادر با اینهمه سبزی چه کار خواهیم کرد

پدر گفت باید کاری بکنید که اسراف نشود چنانکه پیامبر اسلام فرموده است بخورید و بیاشامید اما اسراف نکنید .

بعد آنها مشغول طمیز کردن و شستن و خرد کردن سبزی شدند مادر مقداری از سبزی را خرد کرد و با  تخم مرغ و نمک و و ادویه مخلوت کرده بعد آنها را در 4 تابه کوچک ریخت و در فر گذاشت تا برای ناهارشان کوکو کند .

سارا با خود فکر می کرد آنها که سه نفر هستند 4 تا کوکو را چگونه بین خودشان تقسیم کنند.

پدر برای خوردن کوکو با نان از نانوایی محل 6 تا نان خرید و سر سفره گذاشت مادر بعد از خوردن ناهار سبزیهای پاک شده و شسته شده را بسته بندی کرد و در فریزر گذاشت.

عصر به خانه ی آنها مهمان آمد و کاملا پاک کردن سبزی فراموش شد و سبزی ها در گوشه ی حیاط جلو خورشید باقی ماند بعد از دو روز مادر به یاد سبزی ها افتاد وقتی به حیات رفت سبزیها کاملا پلاسیده و رنگشان عوظ شده بود .

1- متن را بخوانید و علائم نگارش (  ((       )) - ، - . - ! - ؟   ) را در جای خود قرار دهید .

2- کلمه هایی که غلط املائی دارند زیرشان خط بکشید و شکل درست آنها را بنویسید.

3- به سارا کمک کنید تا کوکوها را از طریق تبدیل کسر به عدد مخلوط بین خودشان تقسیم کند.

4- زیر عباراتی که خط کشیده شده است بنویسید چه نوع تغییری در آنها صورت گرفته است ؟ و علت آنها را توضیح دهید .

5- شکل مولکولی سبزی را قبل از مخلوط شدن با تخم مرغ و سپس شکل مولکولی آن را هنگام مخلوط شدن با تخم مرغ نشان دهید .

 مولکول سبزی بعد از مخلوط با تخم مرغ            مولکولهای سبزی قبل از مخلوط با  تخم مرغ

- به نظر شما خوردن کوکو چه نوع تغییری است ؟ و آن تغییر مفید است یا نه ؟

7- به نظر شما پلاسیده شدن سبزی و تغییر رنگ آن چه نوع تغییری است ؟ علت را توضیح دهید

8- به نظر شما تغییر ، پلاسیده شدن سبزی در خانه ها مفید است یا نه ؟ اگر جواب شما نه می باشد چه پیشنهادی برای خانواده ها دارید تا از خراب شدن سبزی جلوگیری کنند ؟

9- فرزندان خوب من شما یاد گرفتید که کپک زدن نان یک نوع تغییر شیمیایی است و حتما می دانید که این تغییر برای سرمایه ی مملکت ما زیان آور است . شما راهکارهایی به خانواده ها نشان بدهید تا آنها از کپک زدن نان جلو گیری کنند

فرض کنید پدر سارا بابت خرید سبزی ها 7500 تومان پول پرداخت کرده بود حساب کنید ، آنها از بابت خراب شدن سبزی چند تومان ضرر کرده اند

اگر آنها هر کدام 1 نان را مصرف کرده باشند چه مقدار نان در سفره باقی مانده است ؟

با احترام سرگروه پایه پنجم سلطانی