گفتم آخر آئینه از بهر چیست ؟     تا بداند هرکسی کو چیست ؟ کیست ؟  ( مولوی )

ارزشیابی آموزشی ، آیینه ای فراهم می آورد تا تصمیم گیران و دست اندر کاران فعالیتهای آموزشی تصویری از چگونگی فعالیتها به دست آورند ، با استفاده از این تصویر از نظامهای آموزشی مراقبت بیشتری به عمل آورند تا در راستای پاسخگویی به نیازهای فرد و جامعه کیفیت نظامهای آموزشی ارتقا یابد .

بنابراین ، سازوکار ارزشیابی وسیله ای است که بدون استفاده از آن ، فعالیتهای آموزشی صرفا (( رها کردن تیر در تاریکی )) خواهد بود .

ارزشیابی آموزشی کمک می کند نیازهای آموزشی شناسایی شود ، بر اساس این نیازها ، برای نظامهای درسی و آموزشی هدفگذاری شده و برنامه های آموزشی مطلوب توین شود .

چرا ارزیابی می کنیم ؟

فعالیتهای آموزشی هر کشور می توان سرمایه گذاری یک نسل برای نسل دیگر دانست (کافمن و هرمی 1374 ) هدف اصلی این سرمایه گذاری ، توسعه انسانی است به عبارت دیگر هدف فعالیتهای آموزشی رشد آگاهی و تواناییهای بالقوه انسان است .

علاوه بر آن ، بطور کلی ، آموزش وسیله ای برای شناسایی مسائل اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگی جامعه و پی

بردن به راه حلهای مناسب برای آنهاست .

نقش ارزیابی آموزشی :

در ابتدای فعالیتهای آموزشی باید به قضاوت درباره نیازها پرداخت ، این عمل را (( سنجش نیازها )) یا ارزشیابی تشخیصی می نامند .

پس از اینکه بر اساس نیازها به طراحی و برنامه ریزی نظام پرداخته شد ، باید آن را سازماندهی و سپس فرایند اجرای امور را ارزیابی کرد . نقش این نوع ارزیابی ، نظارت ( پایش )بر چگونگی انجام فعالیتهای آموزشی ، و در صورت لزوم تغییر جهت آنهاست ، این نقش را ارزیابی تکمیلی ایفا می کند .

به عبارت دیگر ، ارزیابی تکمیلی هنگامی که فعالیتها هنوز در مراحل برنامه ریزی و اجرای گامهای واسطه ای ( در فرایند بدست آوردن برونداد واسطه ای و برونداد نهایی ) است استفاده می شود .

نقش سوم ارزیابی در تعیین بازده فعالیتهای آموزشی است که طراحی یا تدوین آنها پایان یافته است و مراحل اجرایی آنها نیز به آخر رسیده است این نقش را ارزیابی پایانی بر عهده دارد .

البته نمی توان میان ارزیابی تکمیلی و ارزیابی پایانی کاملا جدایی قائل شد .

به عقیده ی استیک ( 1976 ) تمایز میان ارزیابی تکمیلی و ارزیابی پایانی در رابطه با زمان و علت ارزیابی نیست ، بلکه این تمایز فقط از نظر استفاده از نتایج ارزیابی برای تصمیم گیری های مختلف است .

رابطه ی نقش های ارزیابی با مراحل طراحی و اجرا ی برنامه :

مراحل برنامه

نقش ارزیابی

طراحی برنامه

اجرای برنامه

دستیابی به بازده برنامه

 

تشخیصی

 

تکوینی

 

پایانی

 

 

---

 

---

 

 

 

---

 

 

 

---

 

 تشخیص را در 3 مورد می توان بکار برد :

الف ) برای یک برنامه جدید که در حال تدوین است .

ب ) برنامه ای که اجرا شده و هدفهای آنها مورد تردید باشد .

ج ) برنامه ای که به پایان رسید ، و برونداد آن حاصل شده است ، اما مشخص نیست که این برونداد تا چه اندازه به نیازهای محیطی پاسخ می دهد .

لازم به ذکر است : واژه نظارت مترادف با ارزیابی تکمیلی است .

پیش فرضهایی درباره ضرورت استفاده از ارزیابی در بهبودی نظام های آموزشی :

-          در نظامهای آموزشی که ارزیابی به طور مستمر به عمل می آید که فعالیتها موفق آمیز است .

-          اگر در نظام آموزشی ارزیابی انجام نشود ، نمی توانید موفقیت را از شکست متمایز کنید .

-          اگر موفقیت را تشخیص ندهید ، نمی توانید به آن پاداش دهید .

-          اگر موفقیت را پاداش ندهید ، احتمالا تاوان شکست را می دهید .

-          اگر موفقیت را تشخیص ندهید ، نمی توانید از آن پند حاصل کنید .

-          اگر شکست را تمیز ندهید ، نمی توانید آن را تصحیح کنید .

-          اگر بوسیله ارزیابی نتایج نظامهای آموزشی را نمایان کنید ، می توانید حمایتهای لازم را به دست آورید.

آموزش عملی ارزشیابی ( تشخیصی – تکوینی – پایانی )

آموزش نهاد و گزاره :

تشخیصی :

پرسش از فعل – فاعل – جمله خبری

تکوینی :

در حین آموزش نهاد و گزاره :

جمله ای بنویسید و نهاد و گزاره را مشخص کنید .

جمله خبری است یا پرسشی ؟

در همان جمله فعل و فاعل را نشان دهید .

تفاوت فاعل با نهاد .

تفاوت فعل با گزاره

پایانی

جمله ای بنویسید که نهاد آن یک کلمه و گزاره بیش از چند کلمه باشد.

جمله ای بنویسد که نهاد آن چند کلمه باشد.